Strona główna
GeoŚląsk
Geośląsk - Geostanowiska
GeoŚląsk - linki
GeoPolska - linki
GeoŚwiat - linki
O serwisie
Mapa serwisu

Obiekty poprzemysłowe wpisane do rejestru zabytków

Zestawił: Ryszard CHYBIORZ

Województwo śląskie posiada niemalże 10% wszystkich obiektów dziedzictwa przemysłowego w Polsce (Nitkiewicz-Jankowska, 2006). Są wśród nich obiekty górnicze, hutnicze i hydrotechniczne, bezpośrednio lub pośrednio powiązane z eksploatacją różnych kopalin. Niektóre z nich są punktami Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, podziemia Zabytkowej Kopalni Rud Srebronośnych oraz sztolni „Czarnego Pstrąga” w Tarnowskich Górach zostały uznane za pomnik historii Rozporządzeniem Prezydenta RP, a Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego “GUIDO” jest punktem kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH).

Zgodnie z polską "Ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami" ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania: 1/ Nieruchome zabytki techniki będące w szczególności obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi. 2/ Ruchome zabytki techniki będące w szczególności: wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami i narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych i nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego (więcej » http://www.ihtourism.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=20&Itemid=64⟨=pl). Patrz także » Galeria zdjęć
 
BYTOM
 
 BYTOM – ROZBARK, 
ul. Chorzowska 12  
zabudowa rejonu głównego dawnej KWK Rozbark, nr rej.: A-213/07 z 8.10.2007:
- budynek cechowni, 1911,
- kotłownia, 1915,
- maszynownia szybu „Bonczyk”, 1907,
- mur oporowy, 1886.
Obiekt dostępny do oglądania tylko od zewnątrz, po uzyskaniu zgody ochrony.
Więcej informacji » http://www.zyciebytomskie.pl/artykul.php?id=728&glowny=0 
 BYTOM – SZOMBIERKI, ul. Zabrzańska 7  
wieża wyciągowa szybu "Krystyna" dawnej KWK Szombierki z 1929 r., nr rej.: A-135/04 z 30.12.2004
- otoczenie wieży,
- elektryczna maszyna wyciągowa przedziału zachodniego,
- elektryczna maszyna wyciągowa przedziału wschodniego.
Więcej informacji » http://www.szybkrystyna.pl/szyb_krystyna.html 
 CHORZÓW
 
 CHORZÓW, ul. Siemianowicka
zespół szybu „Elżbieta” w KWK „Polska” z lat 1911-12, nr rej.: A-1249/81z 7.08.1981:
- wieża z budynkiem nadszybowni,
- budynek sprężarek i maszyny wyciąg,
- rozdzielnia,
- szatnia,
- portiernia.
Więcej informacji » http://mojchorzow.pl/p,s,385110.html 
POWIAT CIESZYŃSKI
 
 USTROŃ - POLANA, ul. Papiernia 4-8 
dawna huta „Teresa” z 1837-1870 r., nr rej.: A-670/91 z 22.11.1991:
- budynek produkcyjny,
- 4 budynki mieszkalne,
- 5 budynków gospodarczych,
- urządzenia hydrotechniczne.
Obecnie Zakład wylęgu drobiu Spółdzielni Usług Rolniczych
Więcej informacji » http://www.ustron.pl/4-kat-zabytki-152.htm 
USTROŃ, ul. Hutnicza 1

dawna huta "Klemens" z początku XIX w., nr rej.: A- 534/92
- budynek administracyjny,
- urządzenia hydrotechniczne.
Obecnie Muzeum Ustrońskie. Godziny otwarcia na stronie http://www.muzeum.ustron.pl/
 
KATOWICE
 
 KATOWICE, ul. Pszczyńska
wieża wodna w KWK „Staszic” z 1908 r., nr rej.: A-1417/90 z 29.10.1990
Więcej informacji » http://www.giszowiec.sewera.pl/pl/?co=wieza
 KATOWICE – NIKISZOWIEC, ul. Szopienicka 
zespół zabudowy szybu "Pułaski" z lat 1903-1911, nr rej.: A-1384/89 z 20.03.1989:
- nadszybie z wieżą wyciągową,
- sortownia,
- maszynownia,
- warsztat mechaniczny i kuźnia,
- stolarni,
- cechownia i łaźnia.
 KATOWICE – WEŁNOWIEC, Plac Alfreda 1-13 (dawniej Zwycięstwa),
dawne zabudowania szybu "Alfred" po 1869 r., nr rej.: A-1228/78 z 19.08.1978
 KATOWICE, ul. Kopalniana 6

zespół zabudowy szybu "Bartosz" należący do KWK Kleofas-Katowice z lat 1883-1895, nr rej.: A-16/99 z 25.05.1999: 
- nadszybie z wieżą,
- maszynownia z wyposażeniem,
- budynek siłowni,
- budynek hali sprężarek; 
parowa maszyna wyciągowa znajdująca się w maszynowni szybu "Bartosz" KWK Katowice-Kleofas, nr rej.: B-6/99 z 31.08. 1999 
   
RUDA ŚLĄSKA
 
 RUDA ŚLĄSKA - WIREK, ul. Szyb Andrzeja  
budynek nadszybowy szybu „Andrzej” w dawnej KWK Błogosławieństwo Boże z 1870 r., nr rej.: A-1226/78 z 22.03.1978
Obiekt dostępny do oglądania tylko od zewnątrz. Więcej informacji » http://www.mkzruda.pl/andrzej.htm
 RUDA ŚLĄSKA, ul. Konopnickiej 
zespół zabudowań dawnego szybu "Franciszek" KWK Wawel z końca XIX wieku, nr rej.: A-1324/84 z 29.08.1984
- budynki: portierni, maszynowni, nadszybia, dawnej łaźni górniczej (obecnie hali sportowej), cechowni, kotłowni, straży pożarnej, administracji, rozdzielni i stacji ratownictwa górniczego, dawnych stajni (obecnie warsztatów mechanicznych), warsztatów (obecnie garaży), dawnej stolarni (obecnie magazynów), warsztatów elektrycznych oraz wieża nadszybowa
 RUDA ŚLĄSKA - ORZEGÓW, ul. Bytomska 51 
parowa maszyna wyciągowa na szybie "Jurand" wraz z budynkiem na terenie KWK Karol, nr rej.: A-1095/69 z 12.12.1969 
POWIAT RYBNICKI
 
 CZERNICA, ul. Górnicza, gmina GASZOWICE 

zespół szybu wentylacyjnego I "Czernica" (d. Erbreich) z przełomu XIX i XX wieku, nr rej.: A-1318/84 z 16.01.84:
- budynek szybu z wieżą wyciągową,
- budynek maszyny wyciągowej,
- budynek rozdzielni elektrycznej.
 
 PIECE, gmina GASZOWICE
dawny zespół szybu wentylacyjnego II (dawny Szyb Cecylia) z lat 1909-1910, nr rej.: A-1328/84 z 13.02.1984:
- wieża szybowa, met.,
- maszynownia,
- warsztaty,
Obecnie teren prywatnego zakładu produkcyjnego, który można zwiedzać tylko za zgodą właściciela. 
 PALOWICE, gmina CZERWIONKA-LESZCZYNY
wieża gichtowa dawnej huty „Waleska” z XIX wieku, nr rej.: A-599/66 z 17.03.1966
Obiekt ogólnodostępny.
 RYBNIK
 
 RYBNIK - NIEWIADOM, ul. Mościckiego 
zespół zabudowy dawnej KWK „Ignacy - Hoym”, ob. KWK Rydułtowy-Anna, nr rej.: A-165/05 z 30.12.2005:
- budynek nadszybia z wieżą wyciągową szybu „Głowacki”,
- budynek maszyny wyciągowej szybu „Głowacki” (z parową maszyną wyciągową z 1900 r.),
- budynek nadszybia z wieżą wyciągową szybu „Kościuszko”,
- budynek maszyny wyciągowej szybu „Kościuszko” (z parową maszyną wyciągową z 1920 r.),
- elektrownia, ob. sprężarkownia (ze sprężarką tłokową z 1923 r.).
Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego http://www.slaskie.pl/szt/pl/22.php
Godziny otwarcia na stronie http://www.rybnik.pl/ignacy/index2.html 
 ŚWIĘTOCHŁOWICE
 
 ŚWIĘTOCHŁOWICE, ul. Wojska Polskiego 16
2 wieże wyciągowe w dawnej KWK Polska, nr rej.: A-110/04 z 20.01.2004:
- wieża szybu I, 1908,
- wieża szybu II, 1889-91.
 POWIAT TARNOGÓRSKI
 
 TARNOWSKIE GÓRY, ul. Szczęść Boże 52
wyrobiska podziemne dawnej kopalni kruszcu z XVI wieku, nr rej.: 442 z 26.04.1955 oraz 608/66 z 28.05.1966
Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego http://www.slaskie.pl/szt/pl/4.php
Obiekt uznany przez Prezydenta RP za pomniki historii http://www.zabytek.pl/idm,80,pomniki-historii.html
Godziny otwarcia na stronie http://www.kopalniasrebra.pl/
TYCHY

 TYCHY - PAPROCANY, ul. Nad Jeziorem 44 
zespół XVIII-XIX huty paprockiej, nr rej.: A-1427/91 z 10.07.1991:
- budynek mieszkalno-administracyjny, 2 poł. XIX,
- budynek produkcyjny, poł. XIX,
- budynek gospodarczy, 1787.
POWIAT WODZISŁAWSKI

 RYDUŁTOWY, ul. Leona
budynek wagi z bramami wjazdowymi w zespole KWK Rydułtowy-Anna, nr rej.: A-1320/84 z 21.02.1984.
Obiekt dostępny do oglądania tylko od zewnątrz. W 1986r. w budynku wagi powstała Izba Pamięci, dostępna do zwiedzania po uzyskaniu zgody w kopalni. Więcej informacji » http://www.europoland.com/bat/waga/
 ZABRZE

 ZABRZE
główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, nr rej.: A-220/07 z 11.12.2007:
- na odcinku od szybu „Carnall” (skansen Królowa Luiza) do dawnego wylotu przy ul. Karola Miarki wraz z najbliższym otoczeniem przy wylocie.
Obiekt przygotowywany do udostępnienia jako podziemna trasa turystyczna.
Więcej informacji » http://www.teberia.pl/index_txt.php?id=2160§ion=6&kategoria=189 oraz http://www.podziemia.pl/doc/tt6/cie10.html 
 ZABRZE, ul. Hagera 41-43 
budynek dawnego hotelu robotniczego KWK Ludwig (obecnie budynek biurowy), nr rej.: A-1648/97 z 29.10.1997;

zespół zabudowy KWK Ludwik, nr rej.: A-204/06 z 29.12.2006:
- budynek biurowy z 1913 r. (obecnie budynek magazynowo–produkcyjny),
- budynek cechowni–łaźni–szatni z 1910-1918 r. (obecnie budynek magazynowo–produkcyjny),
- budynek maszynowni szybu „Konrad” z 1012 r. (później szybu „Tadeusz”, obecnie hala IV),
- hala warsztatu ślusarskiego z kuźnią z 1912 r. (obecnie hala III).
Więcej informacji » http://www.kopalniasztuki.com/?page_id=37 
Obiekty KWK Ludwik obecnie są niedostępne dla zwiedzania. 
 ZABRZE - MACIEJÓW,  ul. Srebna 6
  
zespół zabudowy Szybu Maciej z pocz. XX wieku, nr rej.: A-164/05 z 30.12.2005:
- budynek nadszybia z wieżą wyciągową szybu Maciej, z zachowanym stanowiskiem sygnalisty szybowego,
- budynek wagowni (obecnie portierni),
- budynek maszynowni z maszyną wyciągową z przekładnią, bębnowym nośnikiem liny, wyposażeniem oraz przetwornicą.
Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego http://www.slaskie.pl/szt/pl/17.php
Więcej informacji » http://www.kopalniasztuki.com/?page_id=37
Otwarte w każdy czwartek od godz. 10 -13, w pozostałe dni po uzgodnieniu terminu i godziny wejścia na obiekt telefonicznie: (032) 271-24-49. 
 
 ZABRZE, 
ul. 3 Maja 91A 
zabytkowa KWK Guido z 2 poł. XIX i początku XX wieku, nr rej.: A-1342/87 z 26.02.1987:
- szyb „Kolejowy”,
- budynek nadszybowy szybu „Kolejowego” z wieżą wyciągową,
- maszynownia szybu „Kolejowego”,
- szybik „Guido”,
- wyrobiska podziemne (poziom 170, poziom 312).
Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego http://www.slaskie.pl/szt/pl/31.php
Punkt kotwiczny Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego http://www.erih.net/anchor-points/poland.html
Godziny otwarcia na stronie http://kopalniaguido.pl/news.php
 ZABRZE - ZABORZE, ul. Wolności 410 
zabytkowa KWK Królowa Luiza z 2 połowy XIX wieku, nr rej.: A-1539/93 z 20.12.1993:
- budynek nadszybowy szybu „Carnall”, ob. Zabrze II,
- maszynownia szybu „Carnall”, ob. Zabrze II,
- maszynownia szybu „Zabrze I”,
- budynek kompresorów,
- budynek łaźni,
- budynek skraplarni powietrza (warsztaty),
- budynek magazynu, ob. warsztat i biuro,
- budynek cechowni, ob. sklep.
Obiekt na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego http://www.slaskie.pl/szt/pl/16.php
Godziny otwarcia na stronie http://www.muzeumgornictwa.pl/skansen-krolowa-luiza-informator.php
Nasza galeria: index.php?symbol=galeria&idkat=39
 Czytaj także: Zabytki industrialne Zabrza http://www.ihtourism.pl/
 
POWIAT ZAWIERCIAŃSKI

 PORĘBA, ul. Fabryczna
wieża wyciągowa do transportu wsadu wielkopiecowego z 1798 r., nr rej.: A-1211/75 z 25.05.1975
Obiekt dostępny do oglądania tylko za ogrodzenia. Więcej informacji » http://www.umporeba.pl/wieza.php
POWIAT ŻYWIECKI

 ŚLEMIEŃ
ruina pieca hutniczego z  XVIII, nr rej.: A-179/77 z 20.09.1977
Obiekt ogólnodostępny. Więcej informacji » http://www.nsik.com.pl/archiwum/180/a15.html
 ZŁATNA, gmina Ujsoły
pozostałości huty szkła z XVIII/XIX wieku, nr rej.: A-404/81 z 28.12.1981:
- ruiny 3 pieców,
- kapliczka św. Barbary,
- studnia.
Obiekt ogólnodostępny. Więcej informacji » http://ujsoly.zywiecki.eu/index.php/content,345/
 

 Data dodania: wrzesień 2009 | Data aktualizacji: 07 września 2010 
 

    Teksty, zdjęcia, ryciny i mapy opublikowane w serwisie objęte są prawami autorskimi.
geoSILESIA    geoPARK    geoRÓŻNORODNOŚĆ    geoSTANOWISKO    geoTURYSTYKA    geoPARK    geoDIVERSITY    geoSITES    geoTOURISM    geoSILESIA