Autor: Renata DULIAS*

Obszar województwa śląskiego znajduje się w obrębie trzech prowincji, pięciu podprowincji i dzięsięciu makroregionów fizycznogeograficznych (Kondracki, 2002). Do podprowincji Zewnętrzne Karpaty Zachodnie (513), położonej na południe od podprowincji  Północne Podkarpacie (512), należą fragmenty dwóch makroregionów: Pogórze Zachodniobeskidzkie i Beskidy Zachodnie.

513.3 Pogórze Zachodniobeskidzkie W granicach województwa śląskiego położona jest zachodnia część Pogórza Zachodniobeskidzkiego - mezoregion zwany Pogórzem Śląskim (513.32). Ciągnie się ono na przedpolu Beskidów pasem o szerokości od 5 do 15 km, od zachodnich po wschodnie granice województwa. Zbudowane jest z mało odpornych łupków z nielicznymi wkładkami twardszych wapieni i piaskowców. Skały te zaliczane są do najstarszej geologicznie i najdalej na północ wysuniętej płaszczowiny cieszyńskiej oraz jednostek – podśląskiej i zewnętrznej. Lokalnie występują skały wulkaniczne – cieszynity, niekiedy budujące izolowane wzniesienia np. w okolicach Puńcowa. Mała odporność skał podłoża zadecydowała o istotnym, w stosunku do Beskidów, obniżeniu wysokości bezwzględnych - Pogórze Śląskie wznosi się na wysokość 500 - 550 m n.p.m. w części południowej do około 300 m n.p.m. na północy. Lokalnie, na południu wznoszą się wyższe wzgórza twardzielcowe. Zewnętrzny próg opadający ku kotlinom – Ostrawskiej i Oświęcimskiej jest mało wyraźny, natomiast granica południowa, z Beskidami jest bardzo ostra - wyznacza ja wysoki na 500 - 800 m próg denudacyjny. Wierzchowiny pogórza są rozległe i płaskie. Rozcinające je doliny Olzy, Wisły, Białej i Soły są dość szerokie, ale mają stosunkowo strome zbocza, ich głębokości nie przekraczają jednak 50 m. Południkowo przebiegające doliny rzeczne dzielą pogórze na mniejsze części zwane działami - Dział Cieszyński, Dział Bielski, Dział Pisarzowicki i Dział Andrychowski. Wyróżnia się też małą Kotlinę Ustronia wypełnioną osadami stożków napływowych Wisły i jej dopływów. Wychodnie starszego podłoża są nieliczne ze względu ich przykrycie żwirami karpackimi i osadami polodowcowymi. Przez Pogórze Śląskie przebiega linia maksymalnego zasięgu zlodowacenia Sanu. Rzeźbę Pogórza można określić jako falistą równinę o długich wypukło - wklęsłych stokach, ponad którą lokalnie wznoszą się wyższe wzgórza. Miejscami, na obszarach z pokrywą utworów lessopodobnych występują wąwozy. Klimat Pogórza Śląskiego jest ciepły i łagodny z dużą ilością opadów – około 900 mm rocznie. Z pierwotnych lasów liściastych ostało się niewiele, gdyż obszar pogórza został bardzo wcześnie wylesiony w celach rolniczych i osadniczych. Największym miastem jest Bielsko-Biała, położone są tu też Cieszyn i Skoczów. Patrz też » Panoramy :: Pogórze Śląskie

^* Renata DULIAS jest pracownikiem Katedry Geografii Fizycznej Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego.

• DULIAS R., HIBSZER A., 2004: Województwo śląskie: przyroda, gospodarka, dziedzictwo kulturowe. Wydawnictwo Kubajak.
• KONDRACKI J., 2002: Geografia regionalna Polski. PWN Warszawa
• PERSKI Z., 2002: Jak powstały Beskidy. Przyroda Górnego Śląska, nr 30: 3-4. 
• www.geosilesia.pl >> Jednostki morfologiczne Zachodnich Karpat Zewnetrznych

 Zestawił: Ryszard CHYBIORZ | Data dodania: 8 sierpienia 2010  | Data aktualizacji: